Rượu bia và tai nạn giao thông


SGTT.VN – Giảm tai nạn giao thông thực sự là bài toán nan giải, nhất là đối với một quốc gia mà bất cứ yếu tố nào cấu thành nên hệ thống giao thông đều trong trạng thái có vấn đề như Việt Nam.

 

Chỉ trong hai tuần qua cả nước có hàng chục người chết vì tai nạn giao thông. Ảnh: minh hoạ

Bộ Giao thông vận tải (GTVT) đã tiến hành không ít các hoạt động kiên quyết mà kèm theo đó là các hình thức chế tài mạnh mẽ nhằm kéo tỷ lệ tại nạn xuống như buộc người đi xe máy phải mang mũ bảo hiểm, xe máy phải có kính chiếu hậu, bắn tốc độ, ghi hình phát nguội, sử dụng máy đo nồng độ cồn…

Nếu trước đây nghị quyết 32/2007/NQ-CP lấy việc đội mũ bảo hiểm làm điểm nhấn thì trong dự thảo nghị quyết (bổ sung các giải pháp nhằm kiềm chế tai nạn và ùn tắc giao thông) lần này, cơ quan quản lý tập trung vào việc xử lý các lái xe sử dụng rượu bia khi tham gia giao thông. Đó là những cố gắng rất đáng ghi nhận nhưng tiếc rằng chúng không mang lại nhiều kết quả. Số vụ tai nạn giao thông năm sau cao hơn năm trước, số người chết ngày càng gia tăng, mức độ tử vong không chỉ cao hơn mà còn gia tăng cả ở giao thông bộ, thuỷ và đường sắt, chỉ trong hai tuần qua cả nước có hàng chục người chết…

Trước thực tế này, chúng ta không thể không đặt câu hỏi có phải các giải pháp của bộ GTVT chưa đủ mạnh hay chưa đúng hướng? Việc khởi động một vài phong trào là cần thiết, nhưng nếu không cân nhắc sẽ tốn kém mà không mang lại hiệu quả, bởi để tạo nên một môi trường giao thông an toàn lành mạnh thì có nhiều yếu tố cấu thành khác nhau (xem box). Trong các yếu tố này thì dường như chúng ta đều thiếu và yếu cả. Vậy thì nên bắt đầu từ đâu?

Đúng là rất nhiều người uống rượu, bia trong khi điều khiển phương tiện giao thông và họ mang lại tai hoạ không chỉ cho họ mà còn cho những người khác. Việt Nam đã ban hành rất nhiều quy định cấm uống rượu, bia trong khi tham gia giao thông và kèm theo đó là các mức xử phạt không hề nhẹ. Nghị định 146 từng cho phép mức phạt đối với lái xe ôtô uống rượu bia quá ngưỡng cho phép từ 1 – 3 triệu đồng, còn xe máy là 400.000 – 800.000 đồng. Ngoài ra, người điều khiển phương tiện còn bị tước quyền giấy phép lái xe 60 ngày. Nhưng dường những quy định này không mang lại hiệu quả như mong muốn.

Chúng ta đặt ra một câu hỏi là trong số những người điều khiển phương tiện giao thông thì ai là người sử dụng chất có cồn sẽ gây tai hoạ nghiêm trọng. Chắc chắn đó là những người lái xe khách đường dài, những người lái xe có trọng tải lớn. Một xe khách đường dài chở từ 50 – 70 người, nếu họ sơ sẩy thì sẽ có rất nhiều người bị tai hoạ. Việc cấm họ uống rượu bia là điều cần thiết, nhưng vấn đề là rủi ro đến với hành khách và người đi đường khác không chỉ từ rượu bia (theo thống kê tai nạn từ rượu bia chỉ khoảng 10 – 12%) mà còn từ việc dùng ma tuý, từ việc giành đường, lấn tuyến, xe quá cũ nát, ngủ gật, tay lái non… Vậy phải làm thế nào đối với những nguyên nhân ngoài rượu bia?

Cánh tài xế có thể tránh xa được rượu bia không khi mà họ sống trong môi trường bia rượu tràn ngập khắp nơi, trong tầm mắt của chúng ta dường như đâu cũng thấy hình ảnh và mùi của chúng. Điều này giống như chuyện Chính phủ mong muốn người dân giảm sử dụng xe máy nhưng thật khó khi mà các nhà sản xuất xe máy vẫn xuất xưởng hàng năm hàng triệu chiếc, giá ngày một rẻ hơn (theo thống kê của bộ Công thương, trong năm 2010, các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp xe máy đã đưa ra thị trường tổng cộng hơn 3,5 triệu chiếc, tăng 14,5% so với năm 2009).

Ngay cả việc cấm không được quảng cáo và bán rượu, bia ở các bến tàu xe cũng không mang lại hiệu quả vì chỉ cần ngang qua một con đường bên kia bến xe Miền Đông thì cơ man nào là mặt hàng này, chưa kể suốt tuyến đường Bắc – Nam chỗ nào mà chẳng có.

Nhìn ra một số nước cũng bán rượu, bia tự do như ta thì thấy người lái xe ở họ hầu như không sử dụng trước khi ngồi vào cabin. Trong đội ngũ lái xe ở Việt Nam cũng có rất nhiều người không đụng đến bia rượu. Như vậy vấn đề ở chỗ tuyển chọn đầu vào, huấn luyện tay nghề, bồi dưỡng nhân cách làm sao cho người tài xế có đạo đức nghề nghiệp. Một khi không có đạo đức nghề nghiệp thì mọi chuyện cấm đoán đều không có giá trị đối với họ. Tập đoàn Mai Linh rất khắt khe trong khi tuyển chọn đầu vào, tài xế không chỉ là người mạnh khoẻ, có tay nghề cao mà còn phải là người có học vấn và tất nhiên là không được nghiện rượu, bia. Trong quá trình tác nghiệp họ được học các lớp bồi dưỡng về văn hoá giao tiếp, đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng mềm. Có lẽ vì thế mà tập đoàn có hàng chục ngàn đầu xe taxi và xe buýt rải khắp ở trong và ngoài nước nhưng tỷ lệ rủi ro rất thấp. Cách điều hành của Mai Linh cũng là một gợi ý tốt cho bộ GTVT trong công tác quản lý để ra các quy định bắt buộc cho các công ty vận tải về tiêu chí tuyển chọn, tiêu chuẩn tay nghề, học vấn và các chương trình đào tạo, huấn luyện bổ sung. Các tài xế mù chữ, nhận thức non kém thì các điều luật đều nằm ngoài sự quan tâm của họ.

TS Nguyễn Minh Hoà

 

Các yếu tố tạo nên một môi trường giao thông tốt

1. Các yếu tố thuộc về quy hoạch không gian và quy hoạch giao thông.
2. Sự ổn định và tiêu chuẩn hoá các luật, văn bản liên quan đến giao thông.
3. Mức độ đáp ứng nhu cầu của hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật giao thông và dịch vụ giao thông công cộng.
4. Thái độ và cách ứng xử của những người thi hành công vụ.
5. Chất lượng phương tiện giao thông và đạo đức nghề nghiệp.
6. Dân trí và ảnh hưởng của văn hoá và thói quen truyền thống.
7. Các yếu tố bất thường của thời tiết hay cản trở do chính con người tạo ra.
8. Các yếu tố về dân số.
9. Tốc độ gia tăng quá nhanh của phương tiện giao thông cá nhân.
10. Tầm nhìn và trình độ của người hoạch định chính sách.

This entry was posted in Lối sống đô thị, PGS.TS. Nguyễn Minh Hòa, Xã hội học và các vấn đề xã hội, Đô thị học. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s