Không gian vui chơi của trẻ em trong quá trình đô thị hóa


Không gian trẻ em trong quá trình đô thị hóa

Vấn đề chăm sóc và bảo vệ trẻ em luôn là mối quan tâm hàng đầu ở các quốc gia, nó không chỉ là trách nhiệm của cha mẹ, thầy cô giáo mà còn là trách nhiệm của tòan xã hội vì trẻ em chính là nguồn nhân lực tương lai của đất nước. Chăm sóc, quan tâm đến trẻ em cũng là chăm sóc tương lai của cả một dân tộc. Tuy nhiên vấn đề chăm sóc trẻ em, đặc biệt là về lĩnh vực tinh thần – vui chơi giải trí ở Việt Nam nói riêng và những quốc gia đang phát triển trên thế giới nói chung, còn chưa dành được sự quan tâm thích đáng. Có một hiện tượng gây chú hiện nay là trẻ  em ở thành thị đang đứng trước một nguy cơ mất dần không gian vui chơi giải trí do việc ưu tiên xây dựng các công trình nhà ở, công trình công ích hay các khu công nghiệp, thương mại đang diễn ra nhanh chóng.  Không gian vui chơi dành cho trẻ em cũng đang ở trong tình trạng bị mất dần, hoặc nếu có sân chơi cho các em thì hình thức, thể loại chơi lại quá đơn điệu, nhàm chán, dẫn đến tình trạng là có không gian nhưng không thu hút được trẻ em. Các không gian khác như Suối Tiên, Đầm Sen,… hoặc các khu vui chơi tại các siêu thị, nhà văn hóa thiếu nhi…được đầu tư khá nhiều hình thức vui chơi cho trẻ em nhưng chưa đáp ứng được nhu cầu vui chơi và giao tiếp của nhiều nhóm trẻ em có hòan cảnh kinh tế khác nhau. Điều này làm hạn chế cơ hội tiếp xúc khu vui chơi nơi công cộng dành cho các em đặc biệt là trẻ em nghèo.

Trong khi đó, vui chơi là một hoạt động cần thiết không thể phủ định được đối với sự phát triển tòan diện của trẻ em. Cùng với quá trình đô thị hóa, đặc biệt là ở các quận thuộc trung tâm thành phố Hồ Chí Minh, hầu hết trẻ em không có khoảng sân trống để chơi quanh nhà và nếu muốn chơi gần nhà thì không có cách nào khác là phải chơi trên đường phố, vỉa hè,…. vừa nguy hiểm lại vừa cản trở giao thông.

Ngoài nhu cầu được học tập, trẻ em còn cần phải được vui chơi và giao tiếp để phát triển cân bằng về tinh thần và thể chất. Tuy nhiên, trẻ em ở Việt Nam nói chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng đang đứng trước quá trình đô thị hóa ngày càng nhanh và mạnh mẽ. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để thu hút và tạo ra không gian vui chơi thật sinh động, đa dạng hình thức, kich thích trí sáng tạo, đồng thời nâng cao thể lực phù hợp với các độ tuổi, giúp các em dần dần cảm nhận được giá trị văn hóa nhân loại và dân tộc thông qua các trò chơi nơi công cộng, chẳng hạn các công viên, giúp cho các em chẳng những có nơi để vui chơi, giải trí mà còn mang một ý nghĩa nhân văn – tạo ra không gian giao tiếp, là một việc làm mang  ý nghĩa khoa học cần thiết giúp trẻ em bước vào giai đọan đầu của quá trình xã hội hóa, học hỏi, trưởng thành qua các trò chơi và qua tiếp xúc với bạn bè ngoài giờ học ở trường .

Bên cạnh đó, vấn đề đảm bảo về không gian vui chơi và giao tiếp dành cho trẻ em trong quá trình đô thị hóa trở thành vấn đề mang ý nghĩa thực tiễn ở  Việt Nam và nhiều nước trên thế giới khi mà trẻ em ngày càng có ít cơ hội tiếp xúc với không gian công cộng bên ngoài nhà nhiều hơn. James et al. (1998)  đã nhấn mạnh tình trạng trẻ em ngày càng bị bó buộc ở không gian bên trong nhà nhiều hơn trong quá trình đô thị hóa : “Tuổi thơ của các em bị sống trong những không gian tư ngày càng tăng như là nhà ở và ngày cảng giảm tiếp xúc với những không gian công cộng”(Sven de visscher;  The neighbourhood of children beyond playing: a socialpedagogical Perspective, tr.4)

Đồng thời, đây cũng là vấn đề được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm. Đó là những vấn đề liên quan đến môi trường vật thể, xã hội đối với sự phát triển của trẻ em đã được phát triển từ nhiều thập kỷ qua. Càng ngày trẻ em càng ít có thời gian giao tiếp, tương tác với nhau thậm chí là thời gian để tự chơi trong nhà, càng hiếm hơn khi được vui chơi ngoài trời với bạn bè. Về khía cạnh này, các cuộc nghiên cứu ở Canada đã cho thấy rằng: “Sau thế chiến thứ hai thì, ở Canada, tỉ lệ dân số sống ở thành thị đã tăng lên từ 54% – 80%. Khi mà ngày càng nhiều người dân Canada di cư vào thành phố thì con cái của họ cũng ngày càng ít tiêp xúc với những không gian vui chơi có môi trường tự nhiên. Công nghệ, giao thông và những cách thức sử dụng đất đô thị đã làm thay đổi lãnh địa vui chơi của trẻ em. Cha mẹ ngày càng quan tâm đến sự an toàn của trẻ em nên đã xây nên những sân chơi bên trong nhà, từ đó, làm giới hạn sự thách thức trong quá trình vui chơi của trẻ em.” ( Canadian Council on Learning, 2006)

Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là các quận thuộc trung tâm thành phố đang trong quá trình đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ làm cho các không gian vui chơi dành cho trẻ em ngày càng bị thu hẹp. Trong khi đó, nhu cầu vui chơi và giao tiếp của trẻ em là một nhu cầu không thể thiếu trong giai đoạn xã hội hóa về nhận thức thế giới quan, tạo tiền đề cho sự phát triển về kỹ năng, thể chất, tinh thần, xã hội. Theo các nhà tâm lý học và xã hội học thì vui chơi và giao tiếp là một điều kiện không thể thiếu cho sự phát triển toàn diện (tinh thần, thể chất) của trẻ em.

Trong luận văn này tác giả không tham vọng đưa ra một mô hình mới về không gian vui chơi và giao tiếp cho trẻ em mà chỉ mong muốn các nhà quy hoạch đô thị quan tâm nhiều hơn đến các không gian công cộng dành cho trẻ em, (cụ thể trong luận văn đề cập đến các không gian vui chơi ở công viên) để trẻ em có được không gian vui chơi và giao tiếp với nhau trong điều kiện đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ như hiện nay. Một không gian công cộng dành cho trẻ em vui chơi và giao tiếp rất cần cho sự phát triển nhận cách của trẻ em liên quan mật thiết với quá trình xã hội hóa cần có sự chú tâm nhiều hơn trong quá trình quy hoạch không gian đô thị như hiện nay. Luận văn sẽ tập trung vào hai phần chính: cơ sở lý luận của sự cần thiết có một không gian vui chơi và giao tiếp dành cho trẻ em và phần thực nghiệm thông qua một vài phương pháp kỹ thuật thu thập thông tin nhằm tìm hiểu thực trạng không gian vui chơi dành cho trẻ em tại thành phố Hồ Chí Minh hiện nay.

Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN

1. Ý nghĩa khoa học

Đây là một đề tài liên quan đến một lĩnh vực còn khá mới mẻ ở Việt Nam và chỉ được đề cập nhiều trong lĩnh vực xây dựng, quy hoạch và thiết kế đô thị trong những năm gần đây.

Luận văn không đưa ra môt lý thuyết mới mà chỉ mô tả thực trạng không gian vui chơi và giao tiếp dành cho trẻ em trong quá trình đô thị hóa để tìm hiểu và kiểm nghiệm lý thuyết liên quan đến không gian công cộng trong quá trình đi từ cơ sở lý luận đến thực nghiệm vấn đề.

Tác giả mong muốn qua đề tài nghiên cứu sẽ giúp củng cố nhiều hơn kiến thức về không gian công cộng trong hệ thống lý thuyết của ngành xã hội học đô thị nói riêng và lý thuyết xã hội học nói chung cũng như sự cố gắng ứng dụng phương pháp luận đối với một lĩnh vực còn khá mới mẻ ở Việt Nam – lĩnh vực về không gian công cộng. Bên cạnh đó, tác giả tiếp cân vấn đề không gian vui chơi và giao tiếp dành cho trẻ em theo góc độ văn hóa – xã hội khi nhìn về quy hoạch, xây dựng và kiến trúc. Đây là một trong những cách tiếp cận mang tính chất liên ngành đối với một vấn đề trong nghiên cứu xã hội học.

2. Ý nghĩa thực tiễn

Vấn đề không gian công cộng đô thị nói chung và không gian vui chơi và giao tiếp dành cho trẻ em nói riêng luôn là một khía cạnh được các nhà quản lý, thiết kế và quy hoạch đô thị quan tâm ở các nước trên thế giới đặc biệt quan tâm trong những năm gần đây. Đặc biệt đối với những nước đã và đang trong quá trình đô thị hóa thì vấn đề bảo vệ, củng cố, thiết kế không gian công cộng cũng như không gian dành cho trẻ em vui chơi và giao tiếp gặp nhiều khó khăn vì quá trình đô thị hóa, bên cạnh những mặt tích cực như mở rộng và phát triển đô thị song hành với quá trình công nghiệp hóa dẫn đến sự cải tiến khoa học kỹ thuật, cơ sở hạ tầng, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho con người….thì quá trình đô thị hóa còn dẫn đến nhiều vấn đề đáng quan tâm như dân số quá tải so với nền kinh tế, cơ sở hạ tầng, thiết bị kỹ thuật có thể cung cấp. Sự quá tải về dân số cũng như những yếu kém về quản lý và thiết kế đô thị cho một hình thái đô thị mới do quá trình đô thị hóa tạo ra thường dẫn đến bất cập trong việc sắp xếp không gian đô thị đặc biệt là những tiêu chuẩn cần thiết về không gian công cộng đô thị đáp ứng nhu cầu hưởng thụ không gian sinh thái, văn hóa, giao tiếp của người dân đô thị.

Với tất cả những ý nghĩa đó, luận văn mong muốn với bước đầu phản ánh thực trạng sẽ đánh động cho các bậc cha mẹ cùng với các nhà quy hoạch đô thị về tính cấp thiết của các không gian vui chơi và nhu cầu vui chơi của trẻ em hiện nay tại thành phố Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó, luận văn cũng mong muốn cung cấp thông tin cho các nhà chính sách cũng như giúp các nhà quy hoạch có cái nhìn đầy đủ hơn về thực trạng không gian vui chơi và giao tiếp dành cho trẻ em hiện nay.

MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

1. Vấn đề nghiên cứu

Từ tính cấp thiết của vấn đề ngày càng ít có không gian vui chơi và giao tiếp dành cho trẻ em trong quá trình đô thị hóa ở tại thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là không gian ngoài trời, đã hình thành nên vấn đề tác giả quan tâm và cũng là vấn đề nghiên cứu của luận văn: “Không gian vui chơi và giao tiếp của trẻ em trong quá trình đô thị hóa”

2. Mục đích nghiên cứu

Với vấn đề nghiên cứu là “không gian vui chơi và giao tiếp của trẻ em trong quá trình đô thị hóa” luận văn tập trung vào hai mục đích sau đây:

–  Phản ánh nhu cầu về không gian vui chơi và giao tiếp của trẻ em  trong quá trình đô thị hóa.

–  Nói lên tính cấp thiết cần phải chú trọng nhiều hơn về việc tổ chức, thiết kế, quy hoạch không gian công cộng cho trẻ em đặc biệt trong quá trình đô thị hóa ngày càng nhanh chóng như hiện nay.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Nhằm hướng đến sự rõ ràng, cụ thể trong quá trình lý luận cũng như thuận tiện cho việc áp dụng những phương pháp cụ thể và thích hợp cho quá trình phân tích, tác giả triển khai hai mục đích trên thành những mục tiêu cụ thể sau đây:

·       Tìm hiểu thực trạng không gian vui chơi và giao tiếp của trẻ em trong quá trình đô thị hóa tại TP. HCM.

·       Tìm hiểu những yếu tố tác động chính lên không gian vui chơi và giao tiếp của trẻ em.

·       Tìm hiểu nhu cầu không gian vui chơi và giao tiếp dành cho trẻ em.

·       Tìm hiểu mức độ tiếp cận không gian vui chơi và giao tiếp của trẻ em.

This entry was posted in Xã hội học đô thị. Bookmark the permalink.

2 Responses to Không gian vui chơi của trẻ em trong quá trình đô thị hóa

  1. Lê Chiến Thắng says:

    chào anh Thành, tôi tên là Thắng, kts ở Hà Nội. Hiện tôi đang tìm đề tài luận văn thạc sĩ, tôi thấy luận văn của anh rất hay và rất thực tiễn, tôi cũng có hướng làm một luận văn về chuyên ngành kiến trúc ở Hà Nội. Tuy nhiên để tránh trùng lặp, anh có thể cho tôi biết là luận văn thạc sĩ của anh đã bảo vệ năm nào và ở đâu hay không. anh gửi giúp vào điện thoại di động của tôi nhé. Cám ơn anh nhiều. Mobile của tôi: 0947 878 818.

  2. Do Huy Thang says:

    Xin chào anh!
    Mình là KTS ở Tp.HCM đang nghiên cứu về vấn đề này để làm đề tài luận văn thạc sĩ. Mình thấy Luận văn của anh là một tài liệu cần thiết cho đề tài của mình, nếu anh không ngại thì có thể cho mình xin một số thông tin về luận văn của anh để mình tìm đọc và tham khảo!
    Mọi thông tin vui lòng liên hệ qua email của mình: dhthangkts@gmail.com
    Cảm ơn anh!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s